Veri Kurtarma
Veri kurtarma; kaybolan, silinen, bozulan veya fidye yazılımıyla şifrelenen verinin yedeklerden, snapshot'lardan ve replikalardan ya da doğrudan hasarlı depolama ortamından kurtarılarak yeniden kullanılabilir hâle getirilmesi sürecidir.
Veri kurtarma nedir?
Kurtarma iki farklı işe ayrılır: aldığınız kopyalardan geri yükleme ve arızalanan donanımdan veri kurtarma. Mantıksal kurtarma; bir veri yedeği, snapshot, nesne sürümleme, geri dönüşüm kutusu veya veritabanının işlem günlüğünü seçilen ana kadar yeniden oynatan point-in-time recovery özelliğini kullanır. Fiziksel kurtarma arızalı disklerle ilgilenir ve çoğunlukla temiz odalarda çalışan uzman laboratuvarlar tarafından yapılır.
Kurtarmanızın ne kadar iyi olması gerektiğini iki hedef belirler. Kurtarma noktası hedefi (RPO), kaybetmeyi göze alabileceğiniz en fazla veri miktarıdır ve zaman cinsinden ölçülür. Kurtarma süresi hedefi (RTO), sistemlerin ne kadar süre kapalı kalabileceğidir. 15 dakikalık bir RPO, log shipping veya sürekli replikasyon gerektirir; gecelik bir yedek ise 24 saate kadar bir RPO sağlar.
Veri kurtarma adım adım nasıl işler?
Sakin ve düzenli bir kurtarma, hızlı ve doğaçlama bir kurtarmadan daha iyidir; çünkü ilk geri yükleme denemesi ihtiyaç duyduğunuz kanıtların üzerine yazabilir.
Sınırlayın: etkilenen sisteme yazmayı durdurun ve fidye yazılımından şüpheleniyorsanız makineleri izole edin.
Kapsamı belirleyin: neyin kaybolduğunu, en son ne zaman sağlam olduğunu ve hangi kurtarma noktasının kullanılacağını tespit edin.
Asla doğrudan production üzerine değil, izole bir ortama geri yükleyin.
Satır sayıları, checksum'lar ve uygulama testleriyle doğrulayın.
Geçişi yapın veya yalnızca eksik kayıtları geri kopyalayın.
Bir olay sonrası değerlendirme yapın ve kayba yol açan açığı kapatın.
Yaygın olarak kullanılan 3-2-1 kuralı (üç kopya, iki farklı ortam türü, biri tesis dışında) ve buna ek olarak en az bir değiştirilemez kopya, üçüncü adımı mümkün kılan şeydir.
Veri kurtarma pratikte nasıl görünür?
Çoğu kurtarma felaket değil, küçük ve kendi kendine yol açılan olaylardır. Amazon RDS üzerinde PostgreSQL çalıştıran 90 kişilik bir SaaS şirketini düşünün. Saat 14:05'te bir mühendis, faturalandırmanın hâlâ kullandığı bir sütunu silen bir migration çalıştırıyor.
RDS otomatik yedekleri, saklama süresi içindeki herhangi bir saniyeye point-in-time geri yüklemeyi destekler; bu nedenle ekip production'a dokunmak yerine 14:04 itibarıyla yeni bir instance geri yüklüyor. Silinen sütunu müşteri ID'leriyle birlikte dışa aktarıyor, bir transaction içinde canlı tabloya geri dolduruyor ve öncesi ile sonrasındaki sayıları karşılaştırıyorlar. Diyelim ki tüm kurtarma üç saat sürüyor ve hiçbir müşteri verisi kaybolmuyor.
Sonrasında yapılan değişiklik ucuzdur: veriyi silen veya yeniden yazan her migration artık önce manuel bir snapshot alıyor ve ikinci bir onaylayıcı gerektiriyor.
En sık görülen veri kurtarma başarısızlıkları nelerdir?
Başarısız bir kurtarmanın olağan nedeni, hiç kimsenin geri yüklemeyi denemediği bir yedektir. Sık tekrarlanan diğer hatalar:
Production ile aynı yönetici kimlik bilgileriyle erişilebilen yedekler; böylece fidye yazılımı onları da şifreler.
Microsoft 365 veya Salesforce gibi SaaS sağlayıcılarının verilerinizi sizin yerinize yedeklediğini varsaymak; paylaşılan sorumluluk modellerinde içeriğinizi korumak büyük ölçüde sizin işinizdir.
Fiziksel olarak arızalanmakta olan bir diskte kendi başınıza kurtarma araçları çalıştırmak; bu, geriye kalanı da yok edebilir.
GDPR Madde 17 kapsamında silinmiş kişisel verileri, silme işlemlerini yeniden uygulamadan geri yüklemek.
Sorunu fark etmek için gereken süreden daha kısa saklama süreleri.
Bir fidye yazılımı olayını aynı zamanda bir veri ihlali olarak ele alın; çünkü birçok saldırgan veriyi şifrelemeden önce kopyalar.
Veri kurtarma, felaket kurtarmadan nasıl ayrılır ve hangi araçlar yardımcı olur?
Veri kurtarma bilgiyi geri getirir; felaket kurtarma ise altyapı, ağ ve insanlar dahil tüm hizmeti geri getirir. Bir felaket kurtarma planı, veri kurtarmayı yedek sahalar, DNS değişiklikleri ve iletişimle birlikte adımlardan biri olarak içerir.
Katmanlara göre yaygın araçlar:
Bulut ve VM yedekleme: AWS Backup, Azure Backup, Veeam, Rubrik.
Veritabanları: PostgreSQL için pgBackRest, RDS ve Cloud SQL'deki yönetilen point-in-time geri yükleme.
Veri ambarları: son değişiklikleri geri almak için Snowflake Time Travel ve BigQuery time travel.
Hasarlı ortamlar: açık kaynaklı TestDisk ve PhotoRec ya da donanım arızaları için profesyonel bir laboratuvar.
Nadiren ihtiyaç duyduğunuz eski veriler, kendi erişim süreci olan veri arşivlemeye aittir.
Veri yedekleme ve veri kurtarma
Veri yedekleme | Veri kurtarma | |
|---|---|---|
Nedir | Bir şeyler ters gitmeden önce kopya almak | Kayıptan sonra kullanılabilir veriyi geri almak |
Ne zaman yapılır | Bir takvime göre, sürekli olarak | Bir olay sırasında veya sonrasında |
Ölçüt | Kapsam, sıklık, değiştirilemezlik | RPO karşılandı, RTO karşılandı, veri doğrulandı |
Başlıca başarısızlık | Kopyaların eksik olması veya saldırganlarca erişilebilir olması | Test edilmemiş süreç, yanlış kurtarma noktası |
Kim yürütür | Operasyon ekibi veya otomatik araçlar | Olay müdahale ekibi, bazen uzman bir laboratuvar |
VIZIO AI veri kurtarmaya nasıl yaklaşır?
VIZIO AI, hızla yeniden kurulabilen veri platformları geliştirir; bu, kurtarmanın mühendislik tarafıdır. Orta Doğu merkezli bir akademik ve politika araştırma kurumu için DX Studio, Docker container'ları kullanarak AWS üzerinde bir ticari yaptırım analitiği platformu devreye aldı; böylece uygulama image'lardan tutarlı biçimde yeniden dağıtılabiliyor. Platform %99,8 sistem çalışma süresine ulaştı ve araştırma verimliliğini %45 artırdı.
Bu proje bir kurtarma olayına değil, güvenilirliğe ve tekrarlanabilir dağıtıma odaklandı; dolayısıyla ortak nokta adli inceleme değil, dayanıklılıktır. Nereden başlamalı: bu ay en önemli veritabanınızın tam bir test geri yüklemesinin ne kadar sürdüğünü ölçün ve bunu RTO'nuzla karşılaştırın.