Size Uygulanmayan Yapay Zekâ Yasası Ertelemesi: Sohbet Botları ve Yapay Zekâ İçeriği İçin 50. Madde
AB Yapay Zekâ Yasası 50. Madde 2 Ağustos 2026'dan beri uygulanıyor: sohbet botları yapay zekâ olduklarını söylemeli, yapay zekâ içeriği işaretlenmeli veya etiketlenmeli. Yalnızca işaretleme 2 Aralık'a kadar süre alıyor.
8 dk. okuma

İçindekiler
AB Yapay Zekâ Yasası 50. Madde, 2 Ağustos 2026'dan beri uygulanıyor. İnsanlarla konuşan sohbet botları ve diğer yapay zekâ sistemleri, onlara yapay zekâyla muhatap olduklarını söylemek zorundadır. Üretken yapay zekâ çıktısı makine tarafından okunabilir bir işaret taşımalı ve dağıtıcılar (deployer) deepfake'leri ve yayımlanan bazı metinleri etiketlemelidir. Yalnızca piyasada hâlihazırda bulunan sistemler için işaretleme yükümlülüğü 2 Aralık 2026'ya kadar bekler.
AB merkezli bir çevrimiçi perakendeci düşünün. Web sitesinde bir destek sohbet botu, uygulamasında alışveriş yapanların ürünleri kendi odalarında denemesini sağlayan bir görsel aracı ve pazarlama ekibinin yapay zekâyla taslak hazırladığı bir blogu var. Eylül'de ekip, Yapay Zekâ Yasası'nın ertelendiğini okudu ve konuyu 2027'ye ertelendi. Erteleme gerçekti, ancak yüksek riskli yapay zekâ sistemleri içindi. Bu üç özelliğin hiçbiri yüksek riskli değil ve onları kapsayan kurallar zaten yürürlükte.
Bu yazı hukuki tavsiye değildir; kendi durumunuzu bir avukatla kontrol edin.
Yapay Zekâ Yasası'nda neler ertelendi, neler olduğu gibi bırakıldı?
Erteleme, şeffaflık kurallarını değil, yüksek riskli kuralları öteledi. Yapay Zekâ Dijital Omnibus'u olarak bilinen Tüzük (AB) 2026/1744, 8 Temmuz 2026'da kabul edildi, 24 Temmuz'da Resmî Gazete'de yayımlandı ve 27 Temmuz'da yürürlüğe girdi.
Ana yüksek riskli yükümlülükleri, işe alım veya kredi kararlarında kullanılanlar gibi Ek III'te listelenen sistemler için 2 Aralık 2027'ye, Ek I kapsamındaki ürünlere yerleştirilmiş yapay zekâ için 2 Ağustos 2028'e öteledi. 50. Maddenin ne zaman uygulanacağını değiştirmedi. 113. Madde, AB Yapay Zekâ Yasası'nda (Tüzük (AB) 2024/1689) hâlâ genel uygulama tarihini 2 Ağustos 2026 olarak belirliyor ve 50. Madde bu tarih kapsamına giriyor.
50. Maddedeki dört yükümlülük nelerdir?
50. Madde, sağlayıcılar ve dağıtıcılar arasında bölünmüş dört şeffaflık yükümlülüğü belirler. Sağlayıcı (provider), bir yapay zekâ sistemini geliştiren ya da geliştirten ve kendi adı altında piyasaya süren veya hizmete sokan kuruluştur. Dağıtıcı (deployer), bir yapay zekâ sistemini kendi yetkisi altında profesyonel bir ortamda kullanan kuruluştur.
50(1): insanlarla etkileşen sistemleri, yapay zekâyla muhatap olduklarını bilecekleri şekilde tasarlayın. Kim: Sağlayıcı. Uygulanma tarihi: 2 Ağustos 2026.
50(2): sentetik ses, görsel, video ve metni makine tarafından okunabilir, tespit edilebilir biçimde işaretleyin. Kim: Üretken sistemin sağlayıcısı. Uygulanma tarihi: 2 Ağustos 2026; 2 Ağustos 2026'dan önce piyasaya sürülen sistemler için 2 Aralık 2026.
50(3): duygu tanıma veya biyometrik sınıflandırmaya maruz kalan kişileri bilgilendirin. Kim: Dağıtıcı. Uygulanma tarihi: 2 Ağustos 2026.
50(4): deepfake'leri ve kamu yararına konularda kamuyu bilgilendirmek üzere yayımlanan yapay zekâ ürünü metni açıklayın. Kim: Dağıtıcı. Uygulanma tarihi: 2 Ağustos 2026.
50(5). Madde nasıl olacağını ekler: bilgi net ve ayırt edilebilir olmalı, en geç ilk etkileşimde veya maruz kalmada verilmeli ve erişilebilirlik gereksinimlerini karşılamalıdır.
Komisyon'un 20 Temmuz 2026'da yayımlanan 50. Madde rehberi, her yükümlülüğü örneklerle açıklıyor. Bağlayıcı değildir; yalnızca AB Adalet Divanı yetkili bir yorum yapabilir.
Müşteri hizmetleri sohbet botunuzun yapay zekâ açıklamasına ihtiyacı var mı?
Çoğu durumda evet ve 2 Ağustos 2026'dan beri ihtiyacı var. Rehber, "çevrimiçi platformlara veya yardım destek araçlarına (helpdesk) yerleştirilmiş yapay zekâ sohbet botlarını" yükümlülüğün geçerli olduğu bir durum olarak listeler.

Yükümlülük sağlayıcıdadır. Bu yalnızca model sağlayıcısı değildir. Rehber, bir sohbet botunu şirket içinde geliştirip kendi adı altında hizmete sokan bir şirket örneğini verir: o şirket sağlayıcıdır. Mevcut bir üretken sistemi değiştirip kendi adı altında sunan bir şirket de yeni sistemin sağlayıcısı olur.
"Açık" istisna ne zaman geçerli olur
50(1). Madde, makul ölçüde bilgili bir kişi için yapay zekâyla konuştuğunun açık olduğu durumlarda uygulanmaz. Rehber bu istisnanın kısıtlayıcı okunması gerektiğini ve kamuoyunun sohbet botları hakkındaki genel farkındalığının yeterli olmadığını söyler. Açık durumlara ilişkin örnekleri dardır: yalnızca profesyonel geliştiricilerin kullandığı bir kod inceleme asistanı veya İK, hukuk ya da BT desteğindeki eğitimli çalışanlar için bir iç asistan. Müşterilerin bir insanla karıştırabileceği, kamuya dönük bir sohbet botu buna uymaz.
Neler açıklama sayılır
Rehber; sohbet botunun yapay zekâ olduğunu söyleyen bir ilk tur karşılama mesajını, etkileşimin yakınına yerleştirilmiş net bir etiket veya banner'ı ve sesli kanallar için çağrının başında sözlü bir ifadeyi önerir. Ayrıca tek başına yeterli olmayanları da listeler:
yalnızca şartlar ve koşullarda ya da dokümantasyonda yer alan bir açıklama
kullanıcının göremediği makine tarafından okunabilir bir işaret
"asistan" gibi belirsiz bir ad veya bot üzerinde bir insan fotoğrafı
"Bu web sitesindeki hizmetler yapay zekâ kullanır" gibi site geneli bir satır
2 Aralık 2026 geçiş süresi neyi kapsıyor?
Bir grup için bir yükümlülüğü kapsar: 2 Ağustos 2026'dan önce piyasaya sürülen üretken yapay zekâ sistemlerinin sağlayıcıları, 50(2). Madde işaretleme yükümlülüğünü yerine getirmek için 2 Aralık 2026'ya kadar süreye sahiptir. Dijital Omnibus bunu Yapay Zekâ Yasası'nın 111(4). Maddesi olarak ekledi. Omnibus'un 38. gerekçesi bunu dört aylık bir geçiş dönemi olarak tanımlar.

Geçiş süresinin kapsamadıkları
Sohbet botu açıklaması. Rehber, kısmen etkileşimli kısmen üretken sistemlerin ek süreyi yalnızca işaretleme için aldığını söyler. İnsanlara yapay zekâyla konuştuklarını söylemek 2 Ağustos 2026'da yapılmalıydı.
Dağıtıcı yükümlülükleri. Deepfake'leri ve kamu yararına metni etiketlemenin geçiş süresi yoktur.
Yeni sistemler. 2 Ağustos 2026'da veya sonrasında kullanıma sunulan bir üretken özellik ilk günden işaretlenmelidir.
İşaretleme ne demek
İşaretleme, çıktıda yer alan ve yazılımın onun yapay zekâ ürünü olduğunu tespit etmesini sağlayan makine tarafından okunabilir bir sinyaldir. Yapay Zekâ Yasası'nın 133. gerekçesi filigranları, meta verileri, kriptografik köken yöntemlerini, günlük kaydını ve parmak izlerini örnek olarak sayar. Rehber, çözümlerin teknik olarak mümkün olduğu ölçüde etkili, birlikte çalışabilir, sağlam ve güvenilir olması gerektiğini söyler. Uygulamanız bir sağlayıcının modeliyle görsel veya ses üretiyorsa, sağlayıcıya yeniden boyutlandırma veya sıkıştırma gibi kendi işlemlerinizden hangi işaretlerin sağ çıktığını sorun.
Yapay zekâ ile üretilen pazarlama içeriğini ve blog yazılarını etiketlemek zorunda mısınız?
Yalnızca bir kısmını. Dağıtıcılar için etiketleme yükümlülüğü deepfake'leri ve "kamuyu kamu yararına konularda bilgilendirmek amacıyla yayımlanan" metni kapsar. Pazarlama metinlerinin çoğu bunun dışında kalır.
Deepfake'ler
Deepfake, gerçek kişilere, nesnelere, yerlere veya olaylara benzeyen ve yanlış biçimde otantik görünecek, yapay zekâ ile üretilmiş veya manipüle edilmiş görsel, ses veya videodur. Birini yayımlıyorsanız açıklayın. Açıkça sanatsal, hiciv içeren veya kurgusal işler için açıklama, çalışmayı bozmayacak şekilde sınırlandırılabilir.
Kamu yararına konulardaki metin
Rehber, sıradan reklamları ve ürün açıklamalarını, sağlık, tüketici güvenliği veya sürdürülebilirlik hakkında iddialar içermedikleri sürece kapsam dışında bırakır. Örneğin diyetler ve bir hastalık hakkında yapay zekâ ile manipüle edilmiş bir yaşam tarzı makalesini ve borsada işlem gören bir şirketin web sitesindeki yapay zekâ ile manipüle edilmiş kurumsal raporları kapsam içine alır.
İnsan incelemesi istisnası
Bir metin, insan incelemesinden veya editoryal denetimden geçmişse ve editoryal sorumluluğu bir kişi ya da şirket taşıyorsa etiket gerektirmez. Rehber gerçek bir çıta koyar. Doğruluk kontrolü asgari düzeydir. Yazım denetimleri, kâğıt üzerinde bir editoryal politika veya ilgilenmeden yapılan hızlı bir onay sayılmaz. Yapay zekâ metni onaydan sonra yeniden yazarsa istisna artık geçerli olmaz. Rehber ayrıca editoryal sorumluluğu kimin taşıdığını, örneğin sitenizin yasal bilgilerinde yayımlamanızı önerir.
2 Ağustos 2026'dan önce üretilip yayımlanan içeriğin geriye dönük etiketlenmesi gerekmez. O tarihten önce üretilip sonra yayımlanan metin ise etiketlenmelidir.
Bir işletme 2 Aralık 2026'dan önce neleri kontrol etmeli?
Bir envanterle başlayın; çünkü yükümlülük, her yapay zekâ özelliğinin ne yaptığına ve kimin adı altında olduğuna bağlıdır:
Müşterilerin veya kamunun görebildiği her yapay zekâ özelliğini listeleyin: sohbet, ses, e-posta ajanları, görsel veya ses üretimi ve yayımlanan metin.
Her biri için sağlayıcı (sizin adınız altında geliştirilmiş veya sunulmuş), dağıtıcı ya da her ikisi olup olmadığınızı kaydedin.
Her etkileşimli özellik için ilk etkileşimde görünür bir yapay zekâ açıklaması olduğunu doğrulayın. Bu, 2 Ağustos 2026'da yapılmalıydı.
Sağladığınız her üretken özellik için makine tarafından okunabilir işaretlemeyi doğrulayın. 2 Ağustos 2026'dan önce kullanıma sunulduysa son tarih 2 Aralık 2026'dır; daha sonra sunulduysa zaten gelmiştir.
Her model sağlayıcısına hangi işaretlemeyi uyguladıklarını ve bunun hattınızdan sağ çıkıp çıkmadığını yazılı olarak sorun.
Kamu yararına metinler için editoryal sürecinizi yazın: kim inceliyor, neyi kontrol ediyor ve editoryal sorumluluğu kim taşıyor.
Açıklamaların erişilebilirlik gereksinimlerini, örneğin ekran okuyucu metnini ve sesli kanallarda sözlü bir cümleyi karşıladığını kontrol edin.
10 Haziran 2026'da nihai biçimde yayımlanan Yapay Zekâ ile Üretilen İçeriğin Şeffaflığı Uygulama Kuralları'nı izleyip izlemeyeceğinize karar verin. Gönüllüdür; izlemezseniz uyumu başka yeterli yollarla göstermelisiniz.
Komisyon'un 50. Madde SSS sayfası, para cezalarının 15 milyon euroya veya bir önceki mali yıl için toplam dünya çapındaki cironun yüzde 3'üne ulaşabileceğini ve KOBİ'ler ile küçük orta ölçekli şirketler için orantılılığın dikkate alınabileceğini söylüyor. Uygulamanın çoğunu ulusal piyasa gözetim otoriteleri yapar.
Vizio AI olarak buna nasıl yaklaşıyoruz
50. Maddeyi hukuki olduğu kadar tasarım ve mühendislik görevi olarak ele alıyoruz. Müşteriyle birlikte üretimdeki her yapay zekâ özelliğini listeliyor, arkasında hangi model ve sağlayıcının olduğunu izliyor ve her birini sağlayıcı, dağıtıcı veya her ikisi olarak işaretliyoruz. Müşterinin avukatı yorumu onaylar; biz bu adımın yerini almayız.
Ardından kontrolleri politika belgesine değil sisteme yerleştiriyoruz. Açıklama, alt bilgiye değil ilk mesaja ve arayüze girer. İşaretleme, her yeniden boyutlandırma ve yeniden kodlamadan sonra hattın sonunda kontrol edilir. Editoryal onay, yayın iş akışında kaydedilir; böylece insan incelemesi istisnası yalnızca iddia edilmekle kalmaz, gösterilebilir.
Bu, DX Studio'muzun çalışmasının bir parçasıdır. Uyumluluk bir yapay zekâ programının tıkanmasının nedenlerinden biriyse, Yapay Zekâ Dönüşümleri Neden Başarısız Olur yazısı diğer olağan nedenleri ele alıyor. Sohbet botunuz veya üreticiniz yapay zekâ kodlama araçlarıyla hızlıca geliştirildiyse, Yapay Zekâyla Yapılan Uygulamanız Demoda Çalışıyor. Gerçek Kullanıcılarla Neler Bozuluyor? yazısı bununla birlikte çalıştırılacak lansman kontrol listesidir.
Kaynaklar
EUR-Lex, Regulation (EU) 2024/1689 (Artificial Intelligence Act): https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2024/1689/oj/eng
EUR-Lex, Regulation (EU) 2026/1744 (Digital Omnibus on AI): https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2026/1744/oj/eng
AI Act Service Desk, Article 50: Transparency obligations for providers and deployers of certain AI systems: https://ai-act-service-desk.ec.europa.eu/en/ai-act/article-50
AI Act Service Desk, Article 113: Entry into force and application: https://ai-act-service-desk.ec.europa.eu/en/ai-act/article-113
European Commission, Transparency obligations under Article 50 of the AI Act (FAQ): https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/faqs/transparency-obligations-under-article-50-ai-act
European Commission, Commission publishes guidelines on transparency obligations for providers and deployers of certain AI systems: https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/news/commission-publishes-guidelines-transparency-obligations-providers-and-deployers-certain-ai-systems
European Commission, Guidelines on the implementation of the transparency obligations for certain AI systems under Article 50 of the AI Act, C(2026) 5054 final: https://ai-act-service-desk.ec.europa.eu/sites/default/files/2026-07/guidelines_on_the_implementation_of_the_transparency_obligations_for_certain_ai_systems_under_article_50_of_the_ai_act_bzptwqhk0ikg1dtlddap41psfy_131215.pdf
European Commission, Code of Practice on Transparency of AI-generated Content: https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/policies/code-practice-ai-generated-content
SSS.
Daha Fazla Oku

Attribution That Survives Your Tool Stack: Keeping UTMs From Ad to Booking to CRM

Clean Your CRM Data Before You Add AI: Dedupe, Grain and Ownership

Semantic Layer First: Getting Your BI Ready for AI Agents

How F&B CMOs Use Generative AI In Business For Location Decisions

How Real Estate Firms Use Business Analytics For City Parks To Drive Value

Data Storytelling and Visualization

When Does a Business Actually Need Digital Transformation?

Analytics for Product Recommendations

Data Analyst vs. Data Quality Analyst

The Best NoSQL Analytics Tools 2024



